Toplama Kampında Ölen Besteci: Viktor ULLMANN

 

Viktor Ullmann 1 Ocak 1898 tarihinde Avusturya-Macaristan’da dünyaya geldi. Çocukluk döneminde Viyana’da yaşayan Ullmann, ailesi onun doğumundan önce Katolik kilisesine geçmiştir. Aynı zamanda da ailesi Yahudi asıllıdır. Babası Maximilian bir subaydı ve Birinci Dünya Savaşından sonra albay olmuştur ardından da Baron de Tannfels olarak şövalye ilan edilmiştir.

Viktor, 1909 yılından itibaren Viyana’da liseye gitti. Müziğe olan yeteneği onu Arnold Schönberg’e ve öğrenci çevresine yaklaştırdı. Çalışmalarından sonra gönüllü asker oldu İtalya’daki görevinden sonra Viyana Üniversitesine gelerek hukuk okumak için çalışmalarına devam etti. Ekim 1918 de Schönberg’in beste kursuna kabul edildi. Ullmann’ın bir diğer özelliği de solist olmak istemeyen seçkin bir piyanist olmasıdır.

Mayıs 1919 yılında bu iki taraflı çalışma hayatına bir ara vererek kendini tamamen müziğe adamak ister ardından da Viyana’dan Prag’a geçmeye karar verir. Oradaki öğretmeni de Prag’da Yeni Alman Tiyatrosu’nda şef olarak görev yapan Alexander von Zemlinsky’dir. 1927 yılında Ullmann, 1930 yılına kadar sürecek başarı dizisine Piyanolu 7 Lieder ( 7 Liedern mit Klavier) ile başladı. Bir diğeri de 1931 yılından 1953 yılına kadar Antroposofik Kitapevini yönetti. 

Sınır dışı edilinceye kadar toplam 41 eser verdi. Bunlar : dört adet piyano sonatı, farklı şehirlerin Lieder döngüleri, operalar ve verdiği Piyano konçertosu opus 25’i içeriyordu. 1939 yılında Alman birlikleri Prag’a girdi dokuz ay sonra da bu eserlerin önemli bir kısmı ortadan kayboldu. El yazmaları ise muhtemelen Alman işgali olduğu zaman kaybolduğu bilinir. Terezin’de yazılan el yazmaları da büyük oranda korunmuştur.

Müzik tarihinde en bilindik eseri olan 1944’te bestelenen Der Kaiser von Atlantis operasıdır. Bu operayı Theresienstadt toplama kampında bestelemiştir. Uzun bir zaman Yahudi sanatçıların neslinin yok edilmesinin sembolik eseri olmuştur. Bu kampta ise Ullmann, Uluslararası Kızıl Haç Komitesi’nin ziyaret beklentisiyle kültürel yaşamın bir cephesini sağlamaktan sorumlu Boş Zaman İdaresi’nin bir parçasıdır. İşten muaf edilmiştir ve kendisini kompozisyona ve kamp içerisinde düzenlenen konserlerin müzik eleştirisine adamıştır. Maalesef ki 16 Ekim 1944 yılında Ulmann, Auschwitz’e getirilir. 18 Ekim 1944 yılında da gaz odasına götürülür…